Overgewicht is een veelvoorkomend probleem in onze moderne samenleving. Steeds meer mensen krijgen ermee te maken, zowel volwassenen als kinderen. Maar wat is overgewicht precies, wat zijn de oorzaken en – nog belangrijker – wat kun je doen om het te voorkomen of te behandelen? In dit artikel lees je alles wat je moet weten over overgewicht, inclusief tips voor een gezondere levensstijl.
Wat is overgewicht?
Overgewicht betekent dat je meer lichaamsvet hebt dan gezond is voor je lichaam. Het wordt meestal vastgesteld aan de hand van de Body Mass Index (BMI). De BMI is een eenvoudige rekentool waarbij je gewicht wordt gedeeld door het kwadraat van je lengte (kg/m²). Bij een BMI tussen 18,5 en 24,9 spreken we van een gezond gewicht. Heb je een BMI van 25 of hoger, dan is er sprake van overgewicht. Vanaf een BMI van 30 spreken we zelfs van obesitas.
De oorzaken van overgewicht
Overgewicht ontstaat meestal door een disbalans tussen energie-inname en energieverbruik. Met andere woorden: je eet meer calorieën dan je lichaam verbrandt. Die overtollige energie wordt opgeslagen als vet. Er zijn echter meerdere factoren die bijdragen aan overgewicht:
- Ongezonde voeding: Te veel suiker, vet en bewerkte voeding leiden gemakkelijk tot gewichtstoename.
- Gebrek aan beweging: Een zittende levensstijl is een grote boosdoener.
- Genetische aanleg: Sommige mensen hebben van nature een tragere stofwisseling.
- Stress en emotioneel eten: Veel mensen grijpen naar eten als troost.
- Hormonale schommelingen: Bijvoorbeeld tijdens de overgang of bij bepaalde ziektes.
- Slaapgebrek: Slecht slapen kan je hongergevoel verhogen.
Gevolgen van overgewicht
Overgewicht is meer dan een cosmetisch probleem – het kan ernstige gevolgen hebben voor je gezondheid. Mensen met overgewicht lopen een verhoogd risico op onder andere:
- Type 2 diabetes
- Hoge bloeddruk
- Hart- en vaatziekten
- Slaapapneu
- Gewrichtsproblemen (zoals artrose)
- Verminderde vruchtbaarheid
- Psychische klachten zoals depressie of een laag zelfbeeld
Hoe kun je overgewicht aanpakken?
De sleutel tot gewichtsverlies ligt in het aanpassen van je levensstijl. Hieronder vind je een aantal effectieve tips om op een gezonde manier af te vallen:
1. Eet bewust en gevarieerd
Kies voor onbewerkte producten zoals groenten, fruit, volkoren granen, peulvruchten, noten, mager vlees en vis. Vermijd frisdrank, snacks en kant-en-klaar maaltijden.
2. Beweeg regelmatig
Probeer minstens 30 minuten per dag te bewegen. Wandelen, fietsen, zwemmen of dansen – kies iets dat je leuk vindt. Beweging helpt niet alleen bij het verbranden van calorieën, maar verbetert ook je stemming.
3. Drink voldoende water
Water helpt om afvalstoffen af te voeren en geeft een verzadigd gevoel. Probeer suikerhoudende dranken zoveel mogelijk te vermijden.
4. Let op portiegroottes
Veel mensen eten meer dan ze nodig hebben, zonder het te beseffen. Gebruik kleinere borden en luister naar je lichaam: eet alleen als je honger hebt.
5. Slaap voldoende
Een goede nachtrust helpt je hormonen in balans te houden en vermindert de kans op emotioneel eten.
6. Stel realistische doelen
Verwacht geen wonderen op korte termijn. Gezond afvallen gaat geleidelijk. Een halve tot één kilo per week is al een mooi resultaat.
Professionele hulp bij overgewicht
Soms is het lastig om overgewicht zelfstandig aan te pakken. In dat geval kun je overwegen om hulp te zoeken bij een:
- Diëtist: Voor persoonlijk voedingsadvies.
- Leefstijlcoach: Voor begeleiding op het gebied van voeding, beweging en gedrag.
- Huisarts: Voor medische begeleiding of doorverwijzing.
Er bestaan ook programma’s en groepssessies, zoals het Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI)-programma, dat door sommige zorgverzekeraars wordt vergoed.
Conclusie
Overgewicht is een complex probleem met veel oorzaken en gevolgen, maar het is zeker niet onbehandelbaar. Met de juiste aanpak, motivatie en eventueel professionele ondersteuning kun je stappen zetten naar een gezonder gewicht en een beter leven. Onthoud: elke kleine verandering telt. Begin vandaag nog – je gezondheid is het waard.
